Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν τρόπους να υποστηρίξουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς μέσα από τη διατροφή.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναρωτιούνται αν υπάρχουν συγκεκριμένες βιταμίνες ή μέταλλα που μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία του αδένα ή να βοηθήσουν σε παθήσεις όπως ο υποθυρεοειδισμός και η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.
Η αλήθεια είναι ότι ο θυρεοειδής χρειάζεται μια σειρά από θρεπτικά συστατικά για να παράγει και να ρυθμίζει σωστά τις ορμόνες του. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερες βιταμίνες ή συμπληρώματα λαμβάνει κάποιος, τόσο καλύτερα θα λειτουργεί ο οργανισμός του.
Αντίθετα, τόσο οι ελλείψεις όσο και η υπερβολική πρόσληψη ορισμένων στοιχείων μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Ποια είναι λοιπόν τα θρεπτικά συστατικά που παίζουν πραγματικά σημαντικό ρόλο και πώς μπορούμε να τα προσλαμβάνουμε μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή;
Τι σχέση έχει η διατροφή με τη λειτουργία του θυρεοειδούς;
Ο θυρεοειδής είναι ένας μικρός αδένας με ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στον οργανισμό, καθώς παράγει ορμόνες που επηρεάζουν σχεδόν κάθε κύτταρο του σώματος.
Οι θυρεοειδικές ορμόνες συμμετέχουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της θερμοκρασίας του σώματος, της καρδιακής λειτουργίας, της ανάπτυξης και της ενεργειακής ισορροπίας.
Για να μπορέσει ο θυρεοειδής να λειτουργήσει φυσιολογικά, χρειάζεται την παρουσία συγκεκριμένων μικροθρεπτικών συστατικών. Κάθε ένα από αυτά συμμετέχει σε διαφορετικά στάδια της παραγωγής, της ενεργοποίησης ή της δράσης των θυρεοειδικών ορμονών.
Γι’ αυτό και μια ισορροπημένη διατροφή αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας του οργανισμού. Δεν αντικαθιστά τη θεραπεία όταν υπάρχει κάποια πάθηση του θυρεοειδούς, μπορεί όμως να συμβάλει στη σωστή λειτουργία του και στη διατήρηση της γενικότερης υγείας.
Σελήνιο: πολύτιμος σύμμαχος του θυρεοειδούς
Το σελήνιο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ιχνοστοιχεία για τον θυρεοειδή. Συμμετέχει στη φυσιολογική παραγωγή και ενεργοποίηση των θυρεοειδικών ορμονών, ενώ παράλληλα προστατεύει τα κύτταρα του αδένα από το οξειδωτικό στρες που δημιουργείται κατά τη σύνθεσή τους.
Το συγκεκριμένο ιχνοστοιχείο έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει ένδειξη χορήγησης συμπληρώματος, αυτό θα πρέπει πάντα να γίνεται μετά από αξιολόγηση του θεράποντος ιατρού.
Καλές φυσικές πηγές σεληνίου αποτελούν τα ψάρια, τα αυγά, οι ηλιόσποροι και οι ξηροί καρποί, ιδιαίτερα τα Brazil nuts, τα οποία όμως καταναλώνονται με μέτρο λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους στο συγκεκριμένο στοιχείο.
Ψευδάργυρος: σημαντικός για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει σε πολλές βιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, μεταξύ των οποίων και στη σύνθεση αλλά και στη μετατροπή των θυρεοειδικών ορμονών στη δραστική τους μορφή.
Παράλληλα, συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία στα αυτοάνοσα νοσήματα.
Ο οργανισμός μπορεί να προσλάβει ψευδάργυρο μέσα από τρόφιμα όπως το άπαχο κόκκινο κρέας, τα θαλασσινά -ιδιαίτερα τα στρείδια-, τα όσπρια, οι φακές και οι κολοκυθόσποροι.
Σίδηρος: απαραίτητος για την παραγωγή των ορμονών
Ο σίδηρος είναι γνωστός κυρίως για τον ρόλο του στην παραγωγή της αιμοσφαιρίνης, όμως είναι εξίσου σημαντικός και για τη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς.
Η έλλειψή του μπορεί να επηρεάσει τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών, ενώ δεν είναι σπάνια σε άτομα με Hashimoto ή σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Η κάλυψη των αναγκών σε σίδηρο μπορεί να επιτευχθεί μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει άπαχο κόκκινο κρέας, όσπρια, φακές και πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι.
Όταν υπάρχει υποψία έλλειψης, είναι σημαντικό να προηγείται εργαστηριακός έλεγχος πριν από οποιαδήποτε λήψη συμπληρωμάτων.
Ιώδιο: απαραίτητο, αλλά όχι σε υπερβολικές ποσότητες
Το ιώδιο αποτελεί βασικό συστατικό των θυρεοειδικών ορμονών. Χωρίς αυτό, ο θυρεοειδής δεν μπορεί να παράγει φυσιολογικά την θυροξίνη (Τ4) και την τριιωδοθυρονίνη (Τ3).
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ανάγκες του οργανισμού καλύπτονται μέσα από μια φυσιολογική διατροφή που περιλαμβάνει ιωδιούχο αλάτι, ψάρια, γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου δεν προσφέρει επιπλέον όφελος. Αντίθετα, σε ορισμένα άτομα, ιδιαίτερα σε όσους πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς, μπορεί ακόμη και να επιδεινώσει τη λειτουργία του αδένα.
Για τον λόγο αυτό, τα συμπληρώματα ιωδίου δεν θα πρέπει να λαμβάνονται χωρίς ιατρική σύσταση.
Βιταμίνη D και βιταμίνη Α: ποιος είναι ο ρόλος τους;
Η βιταμίνη D είναι γνωστή για τη συμβολή της στην υγεία των οστών, όμως συμμετέχει και στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχει παρατηρηθεί ότι αρκετά άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς εμφανίζουν χαμηλά επίπεδά της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η χορήγησή της αποτελεί θεραπεία για τη νόσο.
Από την άλλη πλευρά, η βιταμίνη Α συμμετέχει στη φυσιολογική μετατροπή της θυροξίνης (Τ4) στην πιο δραστική ορμόνη Τ3, συμβάλλοντας στη σωστή αξιοποίηση των θυρεοειδικών ορμονών από τον οργανισμό.
Η κάλυψη των αναγκών σε αυτές τις βιταμίνες επιτυγχάνεται κατά κανόνα μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή και, όταν χρειάζεται, με εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση.
Υπάρχουν και άλλα θρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στη λειτουργία του θυρεοειδούς;
Εκτός από τα παραπάνω, στοιχεία όπως η βιταμίνη Β12, το μαγνήσιο και ο χαλκός συμμετέχουν σε διάφορες μεταβολικές διεργασίες που σχετίζονται με τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.
Ιδιαίτερα η βιταμίνη Β12 μπορεί να εμφανίζεται μειωμένη σε ορισμένους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, γι’ αυτό και, όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα ή ενδείξεις, ο ιατρός μπορεί να συστήσει τον απαραίτητο εργαστηριακό έλεγχο.
Μπορεί μια κακή διατροφή να επηρεάσει τον θυρεοειδή;
Οι πολύ αυστηρές δίαιτες, οι μεγάλες διατροφικές στερήσεις και ο αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων μπορεί να οδηγήσουν σε ελλείψεις βασικών μικροθρεπτικών συστατικών.
Οι ελλείψεις αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και γενικότερα τη μεταβολική ισορροπία του οργανισμού.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι εξαντλητικές δίαιτες χωρίς επιστημονική καθοδήγηση δεν αποτελούν σωστή επιλογή.
Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου διατροφικού προτύπου, όπως η μεσογειακή διατροφή, μπορεί να συμβάλει στην επαρκή πρόσληψη των περισσότερων απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
Χρειάζονται όλοι συμπληρώματα;
Η απάντηση είναι όχι.
Λήψη συμπληρωμάτων χωρίς λόγο δεν προσφέρει επιπλέον προστασία στον θυρεοειδή και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποδειχθεί ακόμη και επιβλαβής.
Η απόφαση για χορήγηση κάποιου συμπληρώματος βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στις διατροφικές συνήθειες, στην κλινική εικόνα και, όταν χρειάζεται, στα αποτελέσματα εργαστηριακών εξετάσεων. Για τον λόγο αυτό, κάθε περίπτωση θα πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα.
Η φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και η διατροφή αποτελεί έναν από αυτούς. Θρεπτικά συστατικά όπως το σελήνιο, ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το ιώδιο και ορισμένες βιταμίνες συμμετέχουν σε σημαντικές διαδικασίες που σχετίζονται με την παραγωγή και τη ρύθμιση των θυρεοειδικών ορμονών.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν «θαυματουργές» τροφές ή συμπληρώματα που μπορούν να θεραπεύσουν από μόνα τους μια πάθηση του θυρεοειδούς.
Η καλύτερη προσέγγιση παραμένει μια ισορροπημένη διατροφή, η διατήρηση ενός υγιούς τρόπου ζωής και η τακτική παρακολούθηση από την ενδοκρινολόγο, ώστε κάθε διατροφική ή θεραπευτική παρέμβαση να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
