Τα συμπληρώματα διατροφής έχουν γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων. Βιταμίνες, μέταλλα, προβιοτικά, φυτικά εκχυλίσματα, προϊόντα για ενέργεια, ανοσοποιητικό, ύπνο, αδυνάτισμα ή αθλητική απόδοση βρίσκονται παντού: στα φαρμακεία, στα καταστήματα, αλλά και –κυρίως– στο διαδίκτυο και στα social media.
Όμως, όταν πρόκειται για κάτι που θα βάλουμε στον οργανισμό μας, δεν αρκεί να είναι «φυσικό», δημοφιλές ή να έχει καλές κριτικές.
Η προέλευση, η σύνθεση, η επισήμανση και η νομιμότητα του προϊόντος έχουν πραγματική σημασία.
Γνωρίζουμε πραγματικά τι παίρνουμε;
Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που πρέπει να αναζητούμε όταν επιλέγουμε ένα συμπλήρωμα διατροφής είναι αν έχει γνωστοποιηθεί στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), όπου απαιτείται.
Ο ΕΟΦ διαθέτει ειδική διαδικασία γνωστοποίησης για τα συμπληρώματα διατροφής που διακινούνται στην Ελλάδα.
Και εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση:
«Γνωστοποιημένο στον ΕΟΦ» δεν σημαίνει «εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ».
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν φάρμακα.
Η γνωστοποίηση αποτελεί μέρος του κανονιστικού πλαισίου για τη διάθεσή τους στην αγορά. Δεν σημαίνει ότι ο ΕΟΦ έχει εγκρίνει το προϊόν ως φάρμακο ούτε ότι έχει αξιολογήσει κάθε θεραπευτικό ισχυρισμό που μπορεί να βλέπουμε σε μια διαφήμιση.
Γι’ αυτό και χρειάζεται να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με προϊόντα που υπόσχονται ότι «θεραπεύουν», «καίνε λίπος», «ρυθμίζουν τις ορμόνες», «αντικαθιστούν φάρμακα» ή προσφέρουν εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Γιατί να αποφεύγουμε προϊόντα άγνωστης προέλευσης;
Όταν αγοράζουμε ένα προϊόν από μια αξιόπιστη και νόμιμη πηγή, μπορούμε τουλάχιστον να γνωρίζουμε ποιος είναι ο υπεύθυνος για τη διάθεσή του, τι περιέχει και ποια είναι η προβλεπόμενη χρήση του.
Αντίθετα, ένα προϊόν άγνωστης προέλευσης, χωρίς σαφή υπεύθυνο κυκλοφορίας ή χωρίς την απαιτούμενη γνωστοποίηση, δημιουργεί σημαντικά ερωτήματα:
- Τι πραγματικά περιέχει;
- Σε ποια ποσότητα;
- Πώς παρασκευάστηκε;
- Έχει ελεγχθεί για πιθανές προσμίξεις ή επιμολύνσεις;
- Είναι πράγματι αυτό που αναγράφει η ετικέτα;
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με ασφάλεια την απάντηση όταν η προέλευση του προϊόντος είναι ασαφής. Και αυτό δεν είναι θεωρητικό σενάριο.
Ο ΕΟΦ έχει επανειλημμένα εκδώσει προειδοποιήσεις για προϊόντα που πωλούνται ως συμπληρώματα διατροφής μέσω διαδικτύου, αλλά δεν είναι γνωστοποιημένα στον Οργανισμό.
Σε πρόσφατη ανακοίνωση, για παράδειγμα, ο ΕΟΦ προειδοποίησε για προϊόν άγνωστης εταιρείας που διαφημιζόταν με πολλαπλούς θεραπευτικούς ισχυρισμούς και τόνισε ότι δεν είχε αξιολογηθεί ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του.
Όταν το «θαυματουργό» προϊόν κρύβει κινδύνους
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι τα προϊόντα που υπόσχονται γρήγορη απώλεια βάρους, αύξηση της ενέργειας ή εντυπωσιακή βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας.
Όσο πιο εντυπωσιακή είναι η υπόσχεση, τόσο περισσότερο πρέπει να προβληματιζόμαστε.
Ο ΕΟΦ έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν προειδοποιήσεις για προϊόντα που παρουσιάζονταν ως συμπληρώματα διατροφής αλλά περιείχαν μη δηλωμένες φαρμακευτικές ουσίες. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις έχουν εντοπιστεί ουσίες όπως η σιβουτραμίνη ή η σιλδεναφίλη, οι οποίες δεν αναγράφονταν στην ετικέτα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αγορά ενός συμπληρώματος από μια άγνωστη ιστοσελίδα, έναν λογαριασμό στα social media ή μια πηγή χωρίς σαφή στοιχεία δεν είναι απλώς θέμα «ποιότητας».
Μπορεί να γίνει θέμα ασφάλειας.
«Μα είναι φυσικό!» Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο συχνές παγίδες.
Η λέξη «φυσικό» δεν σημαίνει αυτόματα «ακίνδυνο».
Ένα φυτικό εκχύλισμα μπορεί να έχει βιολογική δράση, να προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες ή να αλληλεπιδρά με φάρμακα.
Ακόμη και οι βιταμίνες και τα μέταλλα, όταν λαμβάνονται σε υπερβολικές ποσότητες ή χωρίς λόγο, δεν είναι απαραίτητα αθώα.
Το «περισσότερο» δεν σημαίνει πάντα «καλύτερο».
Τι μπορούμε να κάνουμε ως καταναλωτές;
Πριν αγοράσουμε ένα συμπλήρωμα διατροφής, αξίζει να κάνουμε μερικούς απλούς ελέγχους:
1. Ελέγχουμε την προέλευση.
Υπάρχουν σαφή στοιχεία για τον παραγωγό ή τον υπεύθυνο κυκλοφορίας;
2. Αναζητούμε την απαιτούμενη γνωστοποίηση στον ΕΟΦ.
Ο ΕΟΦ διαθέτει ηλεκτρονική υπηρεσία για τη γνωστοποίηση διακίνησης συμπληρωμάτων διατροφής.
3. Διαβάζουμε ολόκληρη την ετικέτα.
Συστατικά, ποσότητες, προειδοποιήσεις, συνιστώμενη ημερήσια δόση και στοιχεία υπεύθυνου κυκλοφορίας δεν πρέπει να απουσιάζουν.
4. Δεν εμπιστευόμαστε εύκολα τις «θαυματουργές» υποσχέσεις.
Ένα συμπλήρωμα διατροφής δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν μαγική λύση για μια πάθηση.
5. Προτιμάμε αξιόπιστα σημεία πώλησης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις αγορές από άγνωστες ιστοσελίδες και πηγές του εξωτερικού.
6. Συμβουλευόμαστε επαγγελματία υγείας όταν υπάρχει λόγος.
Ιδιαίτερα αν λαμβάνουμε φάρμακα, έχουμε κάποιο πρόβλημα υγείας, είμαστε έγκυες ή θηλάζουμε.
Η ασφάλεια δεν ξεκινά όταν ανοίγουμε το κουτί
Ξεκινά πολύ νωρίτερα.
Ξεκινά από την επιλογή του προϊόντος.
- Από το αν ξέρουμε ποιος το παράγει.
- Από το αν γνωρίζουμε τι περιέχει.
- Από το αν υπάρχει η απαιτούμενη γνωστοποίηση.
- Από το πού το αγοράζουμε.
- Και, κυρίως, από το αν έχουμε πραγματικά λόγο να το χρησιμοποιούμε.
Ο ΕΟΦ έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι η αγορά προϊόντων αρμοδιότητάς του από μη αξιόπιστες πηγές μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία του καταναλωτή.
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε τα συμπληρώματα.
Χρειάζεται να τα επιλέγουμε υπεύθυνα. Γιατί ένα προϊόν που θα καταναλώσουμε δεν πρέπει να το επιλέγουμε μόνο επειδή το είδαμε σε μια διαφήμιση, επειδή το προτείνει ένας influencer ή επειδή υπόσχεται «γρήγορα αποτελέσματα».
Η υγεία μας αξίζει κάτι πολύ περισσότερο από μια καλή διαφήμιση.
Και η πρώτη ερώτηση πριν από κάθε αγορά θα μπορούσε να είναι απλή:
«Ξέρω πραγματικά τι βάζω στον οργανισμό μου;»
