Το ήπαρ είναι ένα όργανο που δουλεύει αθόρυβα για εμάς, κάθε μέρα. Φιλτράρει το αίμα, βοηθά στην πέψη, αποθηκεύει ενέργεια και συμμετέχει σε εκατοντάδες βιολογικές διεργασίες.
Είναι φυσιολογικό να περιέχει λίγο λίπος∙ όταν όμως η ποσότητα αυτή αυξηθεί πάνω από ένα όριο, μπορεί να επηρεάσει την υγεία του.
Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για Λιπώδη Διήθηση Ήπατος, η οποία σήμερα περιγράφεται με τον όρο MASLD (Metabolic Dysfunction–Associated Steatotic Liver Disease).
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα συχνή κατάσταση, που αφορά περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού.
Στους περισσότερους ανθρώπους εξελίσσεται αθόρυβα, χωρίς συμπτώματα, γι’ αυτό και συχνά ανακαλύπτεται τυχαία.
Παρόλα αυτά, όταν συνδυάζεται με παράγοντες όπως παχυσαρκία, διαβήτης τύπου 2 ή υψηλή χοληστερόλη, μπορεί να γίνει πιο επιθετική ή να εξελιχθεί στη σοβαρότερη μορφή της, τη MASH (Metabolic Dysfunction–Associated Steatohepatitis).
Τι ακριβώς συμβαίνει στο ήπαρ;
Στη MASLD, το ήπαρ συσσωρεύει περισσότερο λίπος από όσο μπορεί να διαχειριστεί. Στην αρχή αυτό δεν προκαλεί φλεγμονή.
Όταν όμως η συσσώρευση γίνει μεγαλύτερη και το όργανο αρχίσει να αντιδρά, εμφανίζεται η MASH, όπου πλέον βλέπουμε φλεγμονή, βλάβες στα ηπατικά κύτταρα και δημιουργία ουλώδους ιστού (ίνωση).
Αν η κατάσταση παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση, η ίνωση μπορεί να εξελιχθεί σε κίρρωση, όπου το ήπαρ χάνει σταδιακά τη λειτουργικότητά του.
Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο για ηπατική ανεπάρκεια, συσσώρευση υγρών στην κοιλιά, σοβαρές λοιμώξεις, εσωτερικές αιμορραγίες, ηπατοκυτταρικό καρκίνο.
Δεν συμβαίνουν όλα αυτά σε κάθε ασθενή, αλλά η πιθανότητα αυξάνεται όσο η νόσος προχωρά.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;
Η MASLD δεν είναι τυχαία. Στο μεγαλύτερο ποσοστό αφορά άτομα που έχουν υπέρβαρο ή παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, αυξημένα τριγλυκερίδια ή χοληστερόλη, υπέρταση, καθιστική ζωή, διατροφή πλούσια σε ζάχαρη και κορεσμένα λίπη, ηλικία άνω των 40 ετών ή κάπνισμα.
Υπάρχουν όμως και άνθρωποι χωρίς εμφανείς παράγοντες κινδύνου, όπου πιθανώς συμβάλλουν κληρονομικοί παράγοντες.
Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν;
Στα αρχικά στάδια, η MASLD και η MASH είναι σχεδόν πάντα σιωπηλές.
Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, μπορεί να είναι:
Συμπτώματα MASLD
Επίμονη κόπωση, αίσθηση αδυναμίας, δυσφορία ή βάρος στο δεξί μέρος της κοιλιάς.
Συμπτώματα που δείχνουν πιθανή εξέλιξη σε MASH
Έντονη φαγούρα, πρήξιμο στην κοιλιά ή στα πόδια, δύσπνοια, εύκολες μελανιές, κιτρινωπή χροιά στο δέρμα ή στα μάτια, διογκωμένος σπλήνας, χαρακτηριστικά «αραχνοειδή» αγγεία στο δέρμα.
Παρότι δεν εμφανίζονται σε όλους, χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Επειδή η νόσος δεν προκαλεί πάντα συμπτώματα, ο προληπτικός έλεγχος σε άτομα υψηλού κινδύνου είναι σημαντικός.
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις για ηπατικά ένζυμα, υπερηχογράφημα, πιο εξειδικευμένες τεχνικές όπως το FibroScan για εκτίμηση της ίνωσης και, σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, ηπατοβιοψία για ακριβή διάγνωση.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η αντιμετώπιση της MASLD και της MASH βασίζεται κυρίως στον τρόπο ζωής.
- Απώλεια βάρους
Ακόμη και μικρή μείωση μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά. Απώλεια 5% μειώνει το λίπος στο ήπαρ, ενώ απώλεια 10% μπορεί να αναστρέψει ίνωση ή MASH. - Μεσογειακή διατροφή
Πλούσια σε λαχανικά, όσπρια, φρούτα με μέτρο, ψάρια, ελαιόλαδο και φτωχή σε ζάχαρη, επεξεργασμένα δημητριακά και κορεσμένα λίπη. - Τακτική άσκηση
150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα με συνδυασμό αερόβιας άσκησης και ενδυνάμωσης. - Αποφυγή αλκοόλ
Ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να επιβαρύνουν το ήπαρ όταν υπάρχει MASLD. - Ρύθμιση μεταβολικών παραγόντων
Η σωστή διαχείριση του σακχάρου, της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης βοηθά στη σταθεροποίηση ή και στη βελτίωση της κατάστασης.
Μπορεί να προληφθεί;
Σε μεγάλο βαθμό ναι. Η πρόληψη περιλαμβάνει ισορροπημένη διατροφή τύπου Μεσογειακής δίαιτας, σταθερή άσκηση, υγιές βάρος, αποφυγή αλκοόλ και τακτικό ιατρικό έλεγχο.
Η Λιπώδης Διήθηση Ήπατος (MASLD) και η MASH είναι συχνές καταστάσεις που αυξάνονται λόγω των σύγχρονων διατροφικών συνηθειών και της καθιστικής ζωής. Παρόλα αυτά, δεν είναι καταστάσεις χωρίς λύση.
Με ενημέρωση, έγκαιρη διάγνωση και τις κατάλληλες αλλαγές στην καθημερινότητα, το ήπαρ έχει τη δυνατότητα να ανακάμψει σημαντικά.
Η καθοδήγηση της ιατρού σας είναι καθοριστική σε κάθε στάδιο — από την πρόληψη μέχρι τη θεραπεία.
Το σημαντικό είναι να μην αγνοούμε τα σημάδια και να φροντίζουμε συνολικά τη μεταβολική μας υγεία.
