Το δέρμα είναι συχνά το πρώτο σημείο που δείχνει πως κάτι αλλάζει στον οργανισμό. Στον διαβήτη, αυτό συμβαίνει ακόμη πιο συχνά, επειδή τα επίπεδα σακχάρου μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία του αίματος, την άμυνα του δέρματος και την ικανότητά του να επουλώνεται.
Έτσι, ορισμένες δερματικές εκδηλώσεις δεν είναι τυχαίες. Μπορεί να υποδηλώνουν ότι υπάρχει προδιάθεση για διαβήτη, ότι η νόσος δεν έχει ακόμη διαγνωστεί ή ότι η θεραπεία χρειάζεται καλύτερη ρύθμιση.
Γι’ αυτό είναι χρήσιμο κάθε άτομο με διαβήτη —ή και με αυξημένο κίνδυνο— να γνωρίζει ποιες αλλαγές στο δέρμα είναι συχνές και πότε η συμβουλή της ιατρού είναι απαραίτητη.
Γιατί ο διαβήτης επηρεάζει το δέρμα;
Ο διαβήτης επηρεάζει βασικούς μηχανισμούς που κρατούν το δέρμα υγιές.
Η αυξημένη γλυκόζη στο αίμα μπορεί να προκαλέσει:
• Μικροαγγειακές βλάβες, που δυσκολεύουν τη σωστή αιμάτωση
• Επιβράδυνση της επούλωσης μικροτραυματισμών
• Αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις
• Ξηρότητα και απώλεια ελαστικότητας
Όταν αυτά συνδυαστούν με προϋπάρχουσες δερματοπάθειες ή περιβαλλοντικούς παράγοντες, το δέρμα γίνεται πιο ευάλωτο και εκδηλώνει συγκεκριμένα σημάδια που συχνά σχετίζονται με την πορεία του διαβήτη.
Ποιες είναι οι πιο συχνές δερματικές εκδηλώσεις στον διαβήτη;
Υπολογίζεται ότι έως και το 50% των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 ή 2 θα παρουσιάσουν κάποια στιγμή δερματική εκδήλωση.
Οι συχνότερες είναι:
Διαβητική δερματοπάθεια
Εμφανίζεται ως μικρές, καφέ–ερυθρές κηλίδες κυρίως στις κνήμες. Είναι ανώδυνες, δεν προκαλούν συμπτώματα και σχετίζονται με βλάβες των μικρών αγγείων. Συνήθως υποχωρούν μόνες τους μέσα σε μήνες.
Μελανίζουσα ακάνθωση
Σκούρες, πάχιες περιοχές δέρματος σε σημεία πτυχών όπως ο αυχένας ή οι μασχάλες. Συνδέεται με αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης και συχνά αποτελεί πρώιμο σημάδι αντίστασης στην ινσουλίνη ή προδιαβήτη.
Διαβητική πάχυνση δέρματος
Το δέρμα γίνεται πιο σκληρό, κηρώδες και λιγότερο ελαστικό — κυρίως στα δάχτυλα και στο πίσω μέρος των χεριών. Μπορεί να δυσκολέψει την ευκαμψία των αρθρώσεων.
Κίτρινος αποχρωματισμός δέρματος και νυχιών
Συχνό, κυρίως σε ηλικιωμένους με τύπου 2 διαβήτη. Δεν προκαλεί συμπτώματα, όμως αποτελεί ένδειξη μεταβολικών αλλαγών.
Λιποειδική νεκροβίωση
Πιο σπάνια κατάσταση. Ξεκινά με μικρά επάρματα που εξελίσσονται σε κιτρινωπές πλάκες κυρίως στις κνήμες. Μπορεί να συνοδεύεται από ευαισθησία ή κνησμό.
Διαβητικές φουσκάλες (bullosis diabeticorum)
Ανώδυνες φουσκάλες στα πόδια ή στα χέρια, που μοιάζουν με αυτές που προκαλεί έγκαυμα. Εμφανίζονται κυρίως σε άτομα με μακροχρόνιο διαβήτη και συνοδές επιπλοκές.
Λοιμώξεις
Το δέρμα των ατόμων με διαβήτη είναι πιο ευάλωτο σε:
• Μυκητιάσεις (κυρίως από Candida)
• Βακτηριακές λοιμώξεις, όπως προκαλούνται από σταφυλόκοκκο
• Επιμολύνσεις μικρών τραυμάτων
Αυτά συχνά επιμένουν ή υποτροπιάζουν όταν το σάκχαρο δεν είναι καλά ρυθμισμένο.
Ξηρότητα και διαταραχή επούλωσης
Η κακή κυκλοφορία και οι νευρολογικές αλλαγές που προκαλεί ο διαβήτης συμβάλλουν σε ξηροδερμία, σκασίματα και αργή επούλωση.
Αυτές οι καταστάσεις αποτελούν παράγοντα κινδύνου για πιο σοβαρές επιπλοκές, όπως το διαβητικό πόδι.
Πότε οι δερματικές εκδηλώσεις χρειάζονται έλεγχο;
Οποιαδήποτε αλλαγή στο δέρμα πρέπει να αξιολογείται όταν:
• επιμένει για εβδομάδες
• συνοδεύεται από πόνο, φλεγμονή ή πληγή
• υποτροπιάζει συχνά
• εμφανίζεται μαζί με υψηλές τιμές γλυκόζης
• αφορά περιοχές όπως τα πόδια, όπου ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ασθενή που δεν γνωρίζει ακόμη ότι έχει διαβήτη, ορισμένα δερματικά σημάδια μπορεί να αποτελέσουν την πρώτη αφορμή για εργαστηριακό έλεγχο.
Πώς αντιμετωπίζονται οι δερματικές εκδηλώσεις στον διαβήτη;
Η βάση κάθε θεραπείας είναι η καλή ρύθμιση του σακχάρου. Όσο περισσότερο σταθεροποιείται η γλυκόζη, τόσο καλύτερα ανταποκρίνεται και το δέρμα σε οποιαδήποτε αγωγή.
Στην πράξη, η διαχείριση περιλαμβάνει:
• Ενυδάτωση με κατάλληλα προϊόντα που διατηρούν τον δερματικό φραγμό
• Αντιμετώπιση λοιμώξεων με την καθοδήγηση της ιατρού
• Αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων
• σωστή υγιεινή και φροντίδα των ποδιών
• Έλεγχο για υποκείμενες ελλείψεις ή ορμονικές μεταβολές
• Εξατομικευμένες θεραπείες όπου χρειάζεται (τοπικές, συστηματικές ή δερματολογικές)
Ο στόχος είναι πάντα διπλός: βελτίωση της εικόνας και της άνεσης του δέρματος, αλλά και πρόληψη των μακροχρόνιων επιπλοκών.
Τι μπορεί να κάνει ο ασθενής στην καθημερινότητά του
• Διατήρηση σταθερής γλυκαιμίας
• Προσεκτική φροντίδα ποδιών
• Αποφυγή ξηρού και πολύ ζεστού νερού στο μπάνιο
• Χρήση ενυδατικής κρέμας αμέσως μετά το ντους
• Επιλογή ήπιων καθαριστικών
• Προσοχή σε μικροτραυματισμούς
• Άμεση επικοινωνία με την ιατρό σε περίπτωση πληγής, ερυθρότητας ή οιδήματος
Μικρές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες συχνά έχουν εντυπωσιακή επίδραση στην υγεία του δέρματος. Οι δερματικές αλλαγές στον διαβήτη δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Μπορεί να αποτελούν πολύτιμη ένδειξη για το πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός στη θεραπεία, πόσο καλά ρυθμίζεται το σάκχαρο ή αν υπάρχουν επιπλοκές που χρειάζονται προσοχή.
Με σωστή ενημέρωση, τακτική παρακολούθηση και έγκαιρη παρέμβαση από την ιατρό, τα περισσότερα προβλήματα του δέρματος αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και χωρίς να επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.
