Παχυσαρκία – Γιατί τη θεωρούμε νόσο;

Παχυσαρκία

Παχυσαρκία – Γιατί τη θεωρούμε νόσο;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) , το 2016, περισσότεροι από 1,9 δισεκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω ήταν υπέρβαροι. Από αυτούς πάνω από 650 εκατομμύρια ενήλικες ήταν παχύσαρκοι. Το 2018, περίπου 40 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 5 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα

Η βασική αιτία της παχυσαρκίας και του υπερβολικής αύξησης βάρους είναι η ενεργειακή ανισορροπία μεταξύ των θερμίδων που προσλαμβάνονται και των θερμίδων που καταναλώνονται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπήρξε αυξημένη πρόσληψη θερμιδογόνων τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και σάκχαρα και αύξηση της φυσικής αδράνειας λόγω της καθιστικής φύσης πολλών μορφών εργασίας, της μετακίνησης με ΜΜΜ και το αυτοκίνητο και της έλλειψης φυσικής άσκησης.

Η παχυσαρκία από τον Αμερικάνικο Ιατρικό Σύλλογο το 2013 αλλά και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας χαρακτηρίστηκε ως νόσος. Αυτό γιατί συνδέεται με χρόνιες ασθένειες. Καρδιακές παθήσεις, καρκίνο, διαβήτη τύπου 2 κα, που επηρεάζουν το προσδόκιμο επιβίωσης.

Η Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας ορίζει ξεκάθαρα την παχυσαρκία ως μια “χρόνια, υποτροπιάζουσα, πολυπαραγοντική, νευροσυμπεριφορική νόσο, στην οποία η αύξηση του σωματικού λίπους οδηγεί σε δυσλειτουργία του λιπώδους ιστού και σε δυσμενείς συνέπειες για την υγεία”.

Άλλωστε, σύμφωνα με τον σχετικό ορισμό του αμερικανικού Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) «χρόνια θεωρείται η ασθένεια που διαρκεί τουλάχιστον ένα χρόνο και απαιτεί συνεχή ιατρική φροντίδα, περιορίζει τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής ή και τα δύο». 

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι από τα 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια που δαπανώνται ετησίως στις ΗΠΑ για την περίθαλψη των χρόνιων ασθενών, η Παχυσαρκία “απορροφά” 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με το CDC, η παχυσαρκία αφορά το 42,8% των ενηλίκων μέσης ηλικίας και συνδέεται στενά με άλλες χρόνιες ασθένειες, όπως οι καρδιακές παθήσεις, η υπέρταση, ο διαβήτης τύπου 2, η υπνική άπνοια, ορισμένοι καρκίνοι, τα προβλήματα στις αρθρώσεις κ.ά. 

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μελέτη για την Πολιτική Υγείας του ΟΟΣΑ με τίτλο “The Heavy Burden of Obesity, The Economics of Prevention” (που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2019), o μέσος όρος επιπολασμού της παχυσαρκίας στους ενήλικες στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ εμφανίζει αύξηση: από 21% το 2010, διαμορφώθηκε στο 24% το 2016, με αποτέλεσμα επιπλέον 50 εκατομμύρια άνθρωποι να είναι παχύσαρκοι.

Aιτίες – Παχυσαρκία 

Δεν υπάρχει μόνο μία αιτία για την Παχυσαρκία. Η πρόσληψη περισσότερων θερμίδων από ότι καταναλώνεται σε καθημερινή δραστηριότητα και άσκηση (μακροπρόθεσμα) προκαλεί παχυσαρκία. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι επιπλέον θερμίδες αυξάνονται και σας προκαλούν αύξηση του βάρους.

Κοινά αίτια της παχυσαρκίας περιλαμβάνουν:

  • μια διατροφή με προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και θερμίδες. Έχοντας παράλληλα ένα καθιστικό (ανενεργό) τρόπο ζωής
  • οι διαταραχές του ύπνου. Όταν κανείς δεν κοιμάται αρκετά, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ορμονικές αλλαγές που δημιουγούν αίσθημα πείνας και λαχτάρα για ορισμένα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες
  • γενετικά αίτια, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα σας επεξεργάζεται τα τρόφιμα σε ενέργεια και πώς αποθηκεύεται το λίπος
  • η ηλικία. Καθώς το σώμα γερνάει μειώνεται η μυϊκή μάζα και έχουμε χαμηλότερο μεταβολικό ρυθμό, καθιστώντας ευκολότερη την αύξηση βάρους, αν δεν ασκούμαστε
  • η εγκυμοσύνη (το βάρος που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι δύσκολο να χάσει και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε παχυσαρκία)
  • Ορισμένες ιατρικές παθήσεις μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε αύξηση βάρους. Αυτές περιλαμβάνουν το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), το σύνδρομο Σύνδρομο Prader-Willi, το Σύνδρομο Cushing, ο υποθυρεοειδισμός (ανενεργός θυρεοειδής)η οστεοαρθρίτιδα (και άλλες καταστάσεις που προκαλούν πόνο που μπορεί να οδηγήσει σε αδράνεια).

Συνέπειες

To πιο σημαντικό όμως για την Παχυσαρκία είναι ότι προκαλεί σημαντικές συννοσηρότητες. Συνδέεται με την εμφάνιση καρδιακών παθήσεων, υπέρτασης, οστεοαρθρίτιδας. Λιπώδη διήθηση ήπατος, διαβήτη τύπου 2, άπνοιας ύπνου και αρκετών μορφών καρκίνου. Κάτι που την καθιστά την πέμπτη κατά σειρά αιτία θανάτου, παγκοσμίως.  Αυτός είναι και ο λόγος που θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως νόσος.

Τα άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 30-34,9 kg/m2 ζουν κατά μέσο όρο 2-4 χρόνια λιγότερο από αυτούς με κανονικό ΔΜΣ (18,5-24,9 kg/m2). Εκείνα που έχουν  ΔΜΣ μεγαλύτερο του 40 kg/m2 ζουν κατά μέσο όρο 10 χρόνια λιγότερα.

Mόνο στην Ευρώπη, το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία ευθύνονται για περίπου το 80% των περιπτώσεων διαβήτη τύπου 2. Το 35% των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Το 55% των περιπτώσεων υπέρτασης. Οι ασθένειες που αποδίδονται στην παχυσαρκία συχνά βελτιώνονται ή εξαφανίζονται όταν το βάρος μειωθεί.

Παχυσαρκία & Ψυχική Υγεία

Πολλές μελέτες υποστηρίζουν επίσης μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της παχυσαρκίας και της ψυχικής υγείας. Αυτή η σχέση φαίνεται να είναι αμφίδρομη. Από τη μια πλευρά, οι ψυχικές διαταραχές αυξάνουν τον κίνδυνο παχυσαρκίας. Από την άλλη, η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών της ψυχικής σφαίρας.

Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια, με μακροχρόνια θεραπεία, φροντίδα και υποστήριξη. 

Tip: Ενημερωθείτε σχετικά με την “Διατροφή & το Ανοσοποιητικό”